Otomobil / Van / 4x4 Lastikleri

Tire damages

Lastik Hasarları

Lastik hasarlarının nedenleri ve türleri

Lastikler çeşitli nedenlerle hasar görebilir ve sürücüler bu durumu hemen fark etmeyebilir. En yaygın arıza türleri delinme, kesik, darbe, çatlama, balon ve düzensiz aşınmadır. Bu bölümde, sorunu teşhis etmenize yardımcı olacak işaret ve belirtileri, ve bunların nasıl önleneceğine dair bazı ipuçlarını açıklayacağız.


How to check your tires

Başla
Check tires

Düzensiz aşınmayı tespit etme

Çeşitli düzensiz aşınma tipleri mevcuttur, en yaygın olanları testere dişli aşınma, tek taraflı aşınma ve merkezi aşınmadır. Bunların nasıl ve neden ortaya çıktıklarını açıklayalım.


a. Testere dişli aşınma

Normal kullanım ve süspansiyon ayarlarından kaynaklanan bir aşınma türüdür. Lastikler hareket halindeyken çeşitli bozucu güçlerin dışarıdan görülebilir (ve duyulabilir) bir sonucunda oluşur. Daha fazla açıklama için lastik sırtı tasarımına biraz daha yakından bakalım. .


Sırt kanalları ve kılcal kanallar, ıslak ve sulu yollarda emniyeti sağlamada önemli bir rol oynar.. Özellikle düşük profilli lastiklerde, suyu yukarı çekmek ve suda kızaklamaya karşı korumayı artırmak için daha yüksek oranda bir sırt boşluğuna ihtiyaç duyulur. Su tahliyesini gerçekleştiren çapraz kanallar omuz bölgesinde serbest bloklar oluşturur. Bu omuz blokları, belli çalışma koşullarında dönen mekanizmaların sonucunda aşınarak testere dişi yapısı ortaya çıkabilir.


Bu sürüş koşullarına örnek verecek olursak:

  • Düz ve uzun yolda sabit hızla yapılan yolculuklar;
  • Yumuşak bir sürüş tarzı;
  • Süspansiyon geometrisinin ayarı ve kamberi.


Lastik yolda yuvarlanırken, serbest bloklar lastiğin temas alanına yaklaştıkça deforme olur ve yolla temas arttıkça bunların üzerinde baskı oluşur. Bununla birlikte, yol teması ortadan kalktığında bloklar orijinal şekline geri dönerken yol yüzeyine sürtünürler. Bu nedenle blokların kenarında bir aşınma şekli oluşur, bu durumun tahriksiz akslarda görünme olasılığı daha yüksektir.

Az miktarda testere dişli aşınma kabul edilebilir bir durum olup sürüş konforu üzerinde fark edilebilir bir etkisi yoktur. Ancak aşınma daha büyükse, bunun daha farklı nedenleri olabilir. Bu hatalı hava basıncı, hatalı balans ayarı ve düşük aşınma uygulamalarından kaynaklanabilir.


b. Merkezi aşınma

Bu aşınma türü, yüksek motor gücüne sahip araçların tekerleklerinde görülür. Güçlü hızlanmalar, şehir trafiğindeki dur-kalklar veya trafik ışıklarında kalkarken hızlanma esnasında bu yüksek tork seviyeleri sırt merkezindeki aşınmayı hızlandırabilir. Günümüzün orta sınıf araçlarının modern motorları dahi, yüksek seviyede tork üreterek yüksek derecede kaymaya neden olabilir.


c. Tek taraflı aşınma

Tek taraflı aşınmanın en büyük nedeni, aks geometrisidir. Kaldırıma sert vurma gibi nedenlerden dolayı , zamanla  aks geometrisinde bozulmalar meydana gelebilir.

Bir aracın düşük profilli lastiklerle alçaltılması da aks ayarlarını etkileyebilir.  Modifiye süspansiyon kolları, sürüş sırasında tekerleklerin hizasının belirlenen pozisyondan sapmasına yönelik eğilimi destekler. Aks ölçüm tezgahında statik olarak ölçüldüğünde, rot ayarıyla ilgili tüm değerler tolerans limitleri dahilinde bulunabileceğinden, bu sorun sürücülerin gözünden kaçabilir. Ancak üreticinin ayar verileri teslim edilen araçlar için geçerlidir, modifiye edilmiş araçlar için geçerli olmayabilir.     Bunun sonucunda düzensiz sırt aşınmasında artış görülebilir.

Bir aracın rot-balans ayarı bozulduğunda kalifiye bir uzman yeniden ayar yaparak sapmayı düzeltebilir.



Darbe hasarları veya balonlar

Darbe hasarı, lastik belli engellerle temas ettiğinde oluşan karkas (lastik gövdesi) hasarlarıdır. Lastik yanağında dışarıdan görünebilir olan balonlar, karkas içindeki kordların zarar gördüğünü gösterir.

Bu tip hasarlar genellikle kaldırım taşları veya hız tümsekleri gibi engeller üzerinden yüksek hızla ve/veya yanlış bir açıyla geçildiğinde ortaya çıkar. Karkasın aşırı yüklenmesi de kordların kopmasına neden olabilir. Hasarın büyüklüğü, çarpma hızı ve açısı ile engelin büyüklüğüne bağlıdır. Dikkatli sürücüler, aracın önüne aniden ve etrafında dönemeyecekleri bir engel çıkmadığı sürece, genellikle bu tür hasarları önleyebilirler.

Bu tür hasarların göz ardı edilmesi, gelecekte lastik sırtı ve katlarının ayrılması veya lastik yan duvarının parçalanması gibi, lastiğin arıza riskini artırır.

Yanak balonu bazen yanakta dalgalanma  ile karıştırılır, ancak bunlar aynı şey değildir. Aşağıda açıkladığımız gibi, yanak bölgesinde oluşan çukurlar veya dalgalanmalar tehlikeli bir duruma işaret etmez.


Yanak bölgesinde dalgalanmalar

Bir lastik yanağı hiçbir zaman tam pürüzsüz değildir; üzerindeki çukur ve dalgalanmaların nedenlerini belirlemek için daha ayrıntılı bir inceleme gerekebilir. Bilmeniz gereken en önemli şey, bu tür dalgalanmaların zararsız olduğu ve sürüş veya güvenlik performansını olumsuz etkilemediğidir. Çukurlar yüzeyseldir.

Bu çukurları en iyi anlatmak için şişirilmiş bir balonun etrafına bir ip bağladığınızı ve bu ipi hafifçe sıktığınızı gözünüzün önüne getirin. Balonu lastik, ipi ise kauçuk içerisine gömülü gizli karkas kordları olarak düşünebilirsiniz. Lastiğe mukavemet ve denge kazandıran bu kordlar, sürüş sırasında direksiyon ve frenleme kuvvetlerini aktarır.

Bir lastiğin - veya daha çok çelik kuşak ve sırt deseninin tutturulduğu karkasın - üretimi sırasında karkasta genellikle bir veya iki defa üst üste binme meydana gelir. Bu yüzden lastik takıldıktan ve şişirildikten sonra bazen dalgalanmalar görülebilir.

Ancak herhangi bir şüpheniz varsa, bu dalgalanmaları bir lastik uzmanına kontrol ettirin.


Kesikleri tespit etme

Kesikler, kötü yol koşulları, çıkıntılı gövde parçaları veya taş ya da cam gibi kesici, yabancı nesneler gibi dış etkenlerin sonucunda oluşur. Lastik yüzeyinde kesik şeklinde bir hasar görürseniz, lastik bayinizi ziyaret etmeli ve lastiklerinizi derhal bir uzmana kontrol ettirmelisiniz.


Delinmeler

Delinmeler, lastik yüzeyini delen yoldaki keskin nesnelerden (örneğin, çiviler, vidalar veya kırık cam) kaynaklanır. Delinmeler yeterince derin olduğunda lastik hava basıncı düşmeye başlayabilir. Bir ya da daha fazla lastiğinizin sürekli hava kaybettiğini ya da lastik sırtına gömülü bir çivi ya da vida fark ederseniz, tamiri için en kısa zamanda bir lastik uzmanını ziyaret edin.


Arızaları önleme

Lastiklerinizin eşit oranda aşınması için (araç üreticisi tarafından aksi tavsiye edilmedikçe) lastiklerin konumunu düzenli aralıklarla değiştirin. Örneğin, yaz lastiklerinden kış lastiklerine geçişte lastiklerin konumu değiştirilmelidir.

Sürücüler, düzenli olarak tekerlekleri motorun olduğu akstan olmadığı aksa kaydırarak lastiklerinde eşit aşınmayı sağlayabilirler. Ancak araç üreticisinin önerilerine daima uyunuz.

Yoldaki bir engelin üzerinden geçmeniz gerektiğinde engele yavaşça ve mümkün olduğunca dik yaklaşmaya çalışın. Sonrasında, lastiklerinizde görünürde kesik, kırılma veya balon bulunup bulunmadığını kontrol edin. Ayrıca asfalt olmayan yollarda agresif sürüşten kaçının.


Bayi Bulucu

Lastik Değişimi

Here's a simple tip to determine the age of your tires; it's written on the sidewall

Lastikleriniz sizce hangi sıklıkla değiştirilmelidir?

Daha Fazla Bilgi

Lastik Tamiri

Drivers must know whether a repair on a flat tire is legally permissible, or whether they have to buy a new tire instead.

Patlak bir lastikte yasal olarak nelere izin verilebileceğini veya bunun yerine yeni bir lastik almanız gerekip gerekmediğini öğrenin.

Daha Fazla Bilgi

Lastiklerin İmhası

A second life for old tires

Hurda lastiklerin nasıl geri dönüştürüldüğünü öğrenin.

Daha Fazla Bilgi